Seoski turizam

Aleksa Šantić

Aleksa Šantić je najmlađe selo u somborskoj opštini, nalazi se u severoistočnom delu opštine. Stanovništvo se većinom bavi zemljoradnjom i voćarstvom pošto je Aleksa Šantić okružen sa 5277 ha plodne zemlje. Najstariji deo naselja je izgrađen između 1923. i 1926. godine. Međutim, pominjanje naselja u šantićkom ataru seže još iz 1468. godine. U tadašnjem popisu Bodroške Županije spominje se mesto Šara na prostoru pustare Šara. Današnje selo je formirano za potrebe srpskih dobrovoljaca iz Prvog svetskog rata. Godine 1924. naselje dobija ime po pesniku Aleksi Šantiću. Tokom II svetskog rata za vreme mađarske okupacije naselju je ime promenjeno u Fernbah, a nakon rata opet u Aleksa Šantić.

Selo Šantić spada u zbijeni tip naselja. Starije kuće su ušorene i građene uz put, sa pomoćnim zgradama, dvorištem i baštama. Početna gradnja sela bila je planska, sa pravim ulicama koje se seku pod pravim uglom. Nove kuće podižu se bez ustaljenih pravila.

Dvorac u Aleksa Šantiću, u literaturi poznat kao "Baba Pusta" je izgradio Karolj Fernbah 1906/7. godine po projektu mađarskog arhitekte Hikisch Reszo. Dvorac izgleda veoma loše, lociran je u središtu danas zapuštenog parka i nije otvoren za posete. Dvorac je evidentirano kulturno dobro.

Bački Breg

Pitomo seosko naselje smešteno na tromeđi Hrvatske, Mađarske i Srbije. Uz Bački Breg je granični prelaz sa susednom Mađarskom. Naselje se nalazi na samom završetku međunarodnog puta kroz našu zemlju. Uz reku Plazović u ataru sela izraženi su barski tereni, među najznačajnije spadaju: Zmijište i Gornja Pašarina. Staro naselje oduvek se nalazilo na podunavskom putu spajajući predele južnog i srednjeg podunavlja. Upravo reč Bereg, staroslovenskog porekla to i objašnjava, a znači obala. Prvi pomen naselja datira iz 1319. godine. Bački Breg, zbog blizine graničnog prelaza sve više dobija odlike tranzitno–trgovinskog sela. Selo ima izgled ravnokrakog trougla. Ova karakteristika izražena je i kod tipova kuća. Razlikuju se od uobičajenih panonskih kuća po obliku, fasadi, enterijeru i rasporedu prostorija. To su prepoznatljive kuće šokačkog tipa. Danas u Bačkom Bregu živi 1388 stanovnika.
„Mikini dani“
Tradicionalni festival tambure u Domu kulture u Bačkom Bregu. Manifestaciju organizuje Hrvatsko kulturno prosvjetno društvo "Silvije Strahimir Kranjčević" u čast vrsnog i nadaleko čuvenog violiniste Mike Ivoševeva Kuzme. „Bereški“ violinista se pominje u pesmi Zvonka Bogdana „Ne mogu se tačno setit leta“. Manifestacija je zaživela 1994. godine, a „maestru“ je u centru sela podignuta statua.
Šokačko prelo
Izuzetno posećena manifestacija, koja je zaslužna za očuvanje tradicije i običaja ovog kraja.
Šuma Karapandža i Bajski kanal
Prirodni dragulji somborske opštine.

Bački Monoštor

Udaljen je 15 kilometara zapadno od Sombora.
Nazivaju ga „Biserom Gornjeg podunavlja“. Nalazi se između prelepih šuma, „zagrljenih“ rukavcima Dunava. Današnje naselje izgrađeno je tokom XVIII veka na lokalitetu nekadašnjeg srednjovekovnog grada Bodroga koji je misteriozno nestao u Dunavu. Bački Monoštor krasi autentično kulturno nasleđe koje se ogleda u mnoštvu izvornih običaja, folkloru, jeziku, tradicionalnim narodnim nošnjama, hrani i muzici koje zadržavaju svoj osnovni oblik već više od 200. godina. Bački Monoštor je poznato lovno područje, a vode koje ga okružuju predstavljaju pravu poslasticu za ribolovce.
Kroz selo prolazi biciklistička staza „Panonski put mira“, duga 80 km koja spaja Osijek i Sombor. Mesna zajednica Bački Monoštor svakog avgusta priređuje „Bodrog fest“ – festival hrane, tradicije i zanatskih proizvoda. Programom je obuhvaćeno pripremanje kulinarskih specijaliteta, vožnja fijakerima, kulturno-klasični program u crkvi, etno program u centru naselja, program za mlade, izložba zanatskih proizvoda od prirodnih materijala i bogata trpeza.
Kulturno-istorijski objekti: Crkva Svetog Petra i Pavla – zaštićeni spomenik kulture Republike Srbije, Svetilište Vodica, Arheološki lokalitet Bartanj – iskopavanja na lokalitetu u toku, Arheološki lokalitet Siga i Staro selo – eksponati se nalaze u Gradskom muzeju u Somboru.
Etno kuća "Mali Bodrog"
Oslobođenja 32, Bački Monoštor
vlasnici: Katica i Eržika Antalović
tel: 025/807-163
cena ulaznice: 80 dinara.
Etno kuća "Mali Bodrog" u Bačkom Monoštoru sagrađena je u tipičnom monoštorskom stilu pre 150 godina i svoj izgled zadržala je do današnjeg dana. Kuća pokrivena trskom zidana od naboja, opremljena je autentičnim nameštajem i zidanom peći, sve od materijala koji su se nalazili u okolnim šumama. Veliko dvorište sa letnjikovcem i bunarom uređeno je u etno stilu.
Kuća je adaptirana uz pomoć Mesne zajednice, a nalazi se u vlasništvu porodice Antalović. Otvorena je za individualne i grupne posete.
Kolekcija lutaka u šokačkoj narodnoj nošnji
Zagrebačka 79, Bački Monoštor
vlasnica: Eva Kovač
tel: 025/807 654, 025/807 504
e-mail: so.mzbmonostor@neobee.net
cena ulaznice: besplatno
Jedna od najzanimljivijih postavki narodnih nošnji u ovom delu Vojvodine nalazi se u sasvim običnoj, domaćinskoj kući porodice Kovač u Bačkom Monoštoru, selu udaljenom petnaestak kilometara zapadno od Sombora. Kolekcija je izložena u hodniku porodične kuće i obuhvata 10 ženskih i 2 muške lutke u skoro prirodnoj veličini koje su obučene u staru šokačku narodnu nošnju. Kolekcija je počela da nastaje pre desetak godina kada je gospođa Eva Kovač od svoje omiljene narodne nošnje iz mladosti napravila prvu nošnju za jednu žensku i jednu mušku lutku. Vremenom je gospođa Kovač sama ili uz pomoć prijateljica izradila i ostale nošnje. Svaka izrađena narodna nošnja je unikatna. U ovom trenutku u planu je izrada još jedne nošnje. Kolekcija pored narodnih nošnji obuhvata kolevku iz 1907. godine sa lutkom koja na glavi ima kapu (šepu) kakvu su nekada nosile bebe i upotrebne predmete među kojima su ženske kecelje (pregače) od kojih su pojedine stare preko 150 godina. Kolekcija je nastala iz ljubavi, želje i potrebe gospođe Eve Kovač da deo šokačke kulture i tradicije prezentuje i sačuva od zaborava.
Etno kuća "Kuveljić"
Tesna 29, Bački Monoštor
tel: 025/807-227, 025/808-220
mob: 063/529-009
cena ulaznice: odrasli 100, đaci 80, penzioneri 50 dinara.
Etno kuća "Kuveljić" je stara tradicionalna monoštorska kuća izgrađena od zemlje, drveta i trske, smeštena kraj starog dunavskog rukavca. Zidovi kuće su ukrašeni molerajem sa valjkom. Sobe su opremljene starim nameštajem koji je bio obavezan u svim šokačkim kućama: drveni bračni krevet sa goblenom iznad uzglavlja i sa natkasnama kraj kreveta, orman u duborezu, škrinje, ogledala, umivaonik sa lavorom, stalcima za cveće... Sobe su ukrašene tradicionalnim - ručno rađenim čaršafima, stonjacima i ponjavama.
U kući su izloženi brojni tradicionalni upotrebni predmeti iz svakodnevnog života, alati i oruđa. Kuća je do danas zadržala svoj izvorni oblik sa zemljanim zidovima, tišljerajem i tavanicom sa gredama.
Eko-rekreativni centar
kontakt osoba: Dejan Mitić
mob: 063/893-81-28
U turističku ponudu Bačkog Monoštora pridodat je Eko-rekreativni centar koji je svečano otvoren na Međunarodni dan zaštite životne sredine, 05. juna 2008. godine.
Eko-rekreativni centar sačinjava amfiteatar sa drvenim klupicama za održavanje radionica, edukacija i nastave u prirodi, mini dečije igralište sa ljuljaškama i klackalicama, poligon za igru "Čoveče ne ljuti se" u makro izdanju i fudbalsko igralište pogodno za sportsko-rekreativne sadržaje. Eko-rekreativni centar smešten je na rubu Specijalnog rezervata prirode "Gornje Podunavlje", te služi kao svojstvena tačka na kojoj se posetioci upoznaju i pripremaju za posetu rezervatu.
Centar je nastao kao rezultat realizacije projekta Udruženja građana "Podunav" iz Bačkog Monoštora u saradnji sa Opštinom Sombor, JP "Vojvodinašume" i MZ "Bački Monoštor" na lokaciji Dola.

Bezdan

Bezdan je ravničarsko naselje koji leži na levoj obali Dunava, u blizini granice sa Mađarskom i Hrvatskom. Udaljen je 18 km od Sombora. Odlikuje ga izuzetan geografski položaj, obiluje prirodnim lepotama i ima veliki turistički potencijal.
Tkačnica svilenog damasta "Novitet-Dunav"
Kulturno dobro pod zaštitom države
Žrtava fašizma 2, Bezdan
tel: 025/810-137 i 810-930
web: www.novitet-dunav.co.rs
Kulturno dobro pod zaštitom države. Ulaz slobodan uz obaveznu najavu. Mogućnost kupovanja po fabričkim cenama.
Petnaestak kilometara severozapadno od Sombora nalazi se varošica Bezdan poznata po lovno-ribolovnom turizmu, ali daleko poznatija po tkanju svilenog damasta. Tradiciju tkanja do danas je sačuvala i održala zanatska radionica – tkačnica svilenog damasta "NOVITET-DUNAV" Bezdan.
Na naše prostore je krajem XIX veka iz Češke i Mađarske preneto zanatstvo umetnog tkanja, oprema i razboji. Umetnički tkač, Janoš Šmit, koji je u Bezdan doselio 1871. godine unapredio je tkačku tradiciju, napustio je dotašnji rad sa kudeljom i lanom i prešao na tkanje damasta od uvoznog, specijalno obrađenog lana iz Češke i Engleske. Tada se tkalo najsavremenijom tehnologijom koja se, u neizmenjenom stanju, održala do danas. Posle drugog svetskog rata bezdanski privatni tkači – zanatlije udružili su sredstva i 1951. godine osnovaju tkačku zadrugu "DUNAV". Izrada proizvoda i danas se vrši isključivo na ručnim razbojima žakard tkanja sa bušenim karticama, koje datiraju iz 1871. godine. Proizvodnja se vrši na 18 drvenih razboja. Sirovinski sastav materijala je 49% pamuk i 51% rayon svila. Proizvodni program sačinjava ručno tkani svileni damast – stolnjaci, nadstolnjaci, salvete i navlake za posteljinu.
Svaki proizvedeni predmet je unikat i odiše stilom i bogatstvom osećaja za sklad i lepotu.
Etno-kuća "Jelena"
Somborski put 49, Bezdan
tel: 025/811-093
mob: 063/554-959
cena ulaznice: odrasli 100, đaci 80, penzioneri 50 dinara
U svojoj kući u Bezdanu porodica Brdar otvorila je etnološku zbirku sa 1000 eksponata za sve koji žele da uživaju u starinama. Zbirka se sastoji od raznih sprava za poljoprivredna domaćinstva: plugovi, kola, korita, kolevke, ćupovi, odevni predmeti i sl. Neki od eksponata stari su više od 150 godina.
Vlasnici kuće za svoju zbirku kažu: "To je Bačka od pre mnogo godina, koja se može naći samo u najboljim muzejima".
Brodska prevodnica na Dunavu
Između 1854. i 1856. godine gradi se prevodnica (Šlajz) na Dunavu kod Bezdana. Građena je prema projektu Ferenca Mihalika. Prilikom njene izgradnje prvi put u Evropi korišten je beton za izgradnju objekta na vodi i u vodi. Izgradnju su pratili stručnjaci iz cele Evrope, jer su, naročito, engleski stručnjaci smatrali da pokušaj neće uspeti. Da bi gradnja bila jeftinija, zapošljavani su, uglavnom, nekvalifikovani radnici i korišten je beton umesto cigle. Cement se pekao na licu mesta. Gradnja se odvijala tako što je beton običnom napravom u gvozdenim sanducima spuštan pod vodu, gde su sanduci otvarani. Objekat je stajao 800.000 forinti. Pri normalnom vodostaju kanalom je omogućena plovidba lađe dužine do 62 metra i gazom od 2 metra. Uz veliko slavlje, objekat je predat na upotrebu, a ulaz u kanal premešten je iz Bačkog Monoštora u Bezdan.
Bezdanska banja
Sa svojom mineralnom vodom pripada kategoriji alkalnih natrijum hidrokarbonatnih voda bogatih jodom sa temperaturom od 26 i 37°C. Pogodna je za lečenje raznih reumatskih i ortopedskih oboljenja. Banja raspolaže sa dva zatvorena bazena, tri kinezi sale, odeljenjem za elektro, parafin, radnu, podvodnu, hidro, laseroterapiju i ručnu masažu.
Kapela Svete trojice
Podignuta je između 1710. i 1720. godine i predstavlja najstariji sačuvani spomenik u Vojvodini koji je podigao narod.
Ekološka učionica „Baračka“
web: www.baracka.org
Nastala je 1998. godine na bezdanskim terenima Specijalnog rezervata prirode „Gornje Podunavlje“. Program učionice sačinjen je od male škole sportskog ribolova, osnova zaštite životne sredine, škole veslanja, skautskih veština. Namenjen je prvenstveno učenicima osnovnih i srednjih škola, kao i studentima.

Čonoplja

Na kontaktu lesne terase i lesne zaravni, 12 km severoistočno od Sombora, smestila se Čonoplja, još jedno staro selo iz 14. veka. Površinske vode zastupljene su Čonopljanskom barom i Kljajićevskim potokom, u kome vode ima samo u vlažnim periodima. Danas mesto ima 4.359 stanovnika. Velika površina atara i kvalitet zemljišta pogoduju ratarskim radovima.
Čonopljansko jezero
Atrakcija za posetioce Čonoplje je akumulaciono jezero, koje se nalazi severoistočno od sela kraj puta za Pačir. Jezero zauzima prostor od oko 40 ha vodene površine i 5 km kanala uz pošumljeno i uređeno priobalje. Bogato je kapitalnim primercima šarana, amura, soma, tolstolobika, štuke i smuđ. Uređeno je kao mali ribolovački raj.
Mlin
Dva Nemca iz Crvenke udarili su 1908. godine temelje prvom parnom mlinu, koji je podignut u nemačkom delu sela. Nešto kasnije, u bunjevačkom delu sela izgrađen je drugi, nešto manji mlin, takođe na paru.
Bela crkvica
Katoličko zdanje koje je podignuto 1897. godine u spomen Devici Mariji, koja se po priči, pojavila pred jednom meštankom. Iz zahvalnosti podignut je spomenik, bunar sa lekovitom vodom i prelepom belom crkvicom. Svake godine 15. avgusta na Veliku Gospu obilazi se crkvica ili „vodica“.
Seoska slava
Tradicionalno se 15 juna na seosku slavu Sveta Trojica uz jutarnju liturgiju svake godine organizuje kulturno – umetnički i sportski program.

Gakovo

Gakovo je naselje u opštini Sombor, smešteno u blizini granice sa Mađarskom i Hrvatskom. Selo nije bilo naseljeno do polovine XVIII veka, kada je odlukom Bečkog dvora počelo naseljavanje ovog područja. U prvoj polovini XIX veka od 1500 stanovnika većina su bili Nemci. Dalji razvoj sela sela uslovile su istorijsko - ekonomske prilike i slaba plodnost zemljišta. Nakon odlaska Nemaca posle Drugog svetskog rata, naselje je gotovo opustelo. Gakovo danas ima 2201 stanovnika. Centralni deo sela krase široke ulice, a u selu postoji fudbalski klub, pošta i škola.
Seoska slava
Svake godine obežava se slava sela – Sv.Ilija, po čemu je i hram Sv.proroka Ilije dobio ime. Hram je u još u izgradnji, a nedostaje unutrašnje oslikavanje. Svečanosti seoske slave predhodi Pasuljijada, takmičenje u kuvanju najboljeg pasulja koja se održava dan ranije.
Biblioteka u Gakovu
Počela je sa radom oktobra 1963.godine, kao odeljak Gradske biblioteke u Somboru. Smeštena je na glavnoj ulici sela sa 6.500 naslova.

Doroslovo

Doroslovo leži u severozapadnom delu Bačke i poslednje je naselje na jugu u sastavu somborske opštine. Selo je od Sombora udaljeno 21 km. Prvi podatak o Doroslovu kao naselju potiče iz 1313. godine. Već tada naselje je nosilo današnji naziv. U Doroslovu, naseljenom pretežno mađarskim življem, danas živi 1830 stanovnika. U ovom selu, zbog svoje geografske pozicije i prošlosti, skriveno je zadivljujuće i iznenađujuće bogatstvo narodnih običaja i umetnosti.
U ataru Doroslova postojalo je naselje još u kamenom dobu, što dokazuju arheološka istraživanja vršena 1974. godine, a predmeti koji su pronađeni mogu da se vide u Gradskom muzeju u Somboru.
Vodice Svete Marije (Sveti bunar)
Na kraju puta prema Srpskom Miletiću nalazi se crkva sa svetim bunarom tzv. vodice. Ovo je najpoznatije hodočasno (pokloničko) mesto u Bačkoj. Po verovanju stanovnika tog vremena, pa i danas, Vodice (Szentkút) ima čudotvornu – lekovitu moć i leči sve bolesti. Vernici od 1792. godine redovno posećuju ovo mesto. Na praznik Male Gospojine po katoličkom kalendaru u Doroslovo dolazi preko 10.000 turista – vernika.
Crkva Princa Svetog Imrea - podignuta je 1803. godine i nalazi se u centru sela.
Klasična seoska kuća - uređena u stilu stanovanja i života s kraja XIX veka nalazi se u ulici Žarka Zrenjanina broj 53.
Mađarsko kulturno umetničko društvo „Moric Žigmond” - osnovano je 1938. godine.
Prosvetno društvo „Nikola Tesla” - osnovano je 1995. godine.
„Re di Quaglie“ - „Kraljevska prepelica“
Agro-turistički kompleks „Kraljevska prepelica“ sačinjavaju raznovrsni, dobro opremljeni objekti. Smeštajni kapacitet obuhvataju jednokrevetne i dvokrevetne sobe, kao i udobni apartmani koji pružaju najsavremeniji komfor. Osim smeštaja, naselje za seoski turizam nudi čitav niz sadržaja, koji ga čine jedinstvenim: od restorana do kafe-bara, od bazena do fitnes centra, od raznih objekata i terena za sportske aktivnosti do kongresnih sala i salona za održavanje sastanaka, radnih i naučnih skupova. Čitav kompleks, koji obuhvata dvorišta, bašte i vrtove zauzima površinu od 11.800 m², sa 2.300 m² izgrađene površine.
Apsolutno je razumljivo zašto ovakav kompleks, smešten u seoskom ambijentu punom zelenila u ravničarskoj Vojvodini, predstavlja idealno mesto za letnji i zimski odmor, za poslovne skupove, porodična okupljana i boravke kao i za sve ljubitelje sportskih aktivnosti na otvorenom.
„Kraljevska prepelica“ pored smeštaja za lovce nudi boksove za pse, iznajmljivanje oružja, municije i pasa različitih rasa, organizaciju lovačkog dana - sve što je potrebno za bezbrižan lov.

Kljajićevo

Trinaest kilometara od Sombora, na kontaktu lesnog platoa i lesne terase smešteno je Kljajićevo. Arheološki nalazi pokazuju da je na prostoru atara Kljajićeva postojao život još u neolitu.
Današnje ime Kljajićevo je dobilo 1949. godine po narodnom heroju Milošu Kljajiću. Plodno zemljište je uslovilo da poljoprivreda bude najvažnija privredna grana. Kljajićevo spada u grupu zbijenih naselja panonskog tipa sa pravim širokim ulicama koje se seku pod pravim uglom. Najstarije jezgro naselja narod zove Krčevine. Trenutno u Kljajićevu živi 6.012 stanovnika.
Katolička crkva
Katolička crkva posvećena Bogorodici, sagrađena je 1896. godine. Od tada do II svetskog rata, u njoj su održavane katoličke službe. Crkva je 1994. godine postala pravoslavna, i bez značajnih izmena u izgledu.
Bazen
Bazen radi svakog leta od 1982. godine, kada je izgrađen samodoprinosom građana Kljajićeva.
Velika Gospojina
Velika Gospojina je seoska slava i održava se 28. avgusta. Muzika, veselje, hrana i pića učiniće da se svake godine iznova vraćate.
Seoska korida
Seoska korida je među 150 turističkih manifestacija u Srbiji, proglašena za najoriginalniju. Neverovatnu trku motokultivatora čini borba za pol poziciju, škripa na startu i ludih 10 krugova u maksimalnoj brzini, friziranih freza.
Dan veselih mašina
Manifestacija dvodnevnog pečenja rakije u centru sela održaće se 26. i 27. septembra 2009. godine.

Kolut

Kolut je seosko naselje sa veoma povoljnim geografskim položajem. Omeđen bivšim meandrima Dunava sa zapadne i južne strane, a rekom Plazović sa istoka. Pored Plazovića značajan uticaj na selo ima i Bajski kanal. Veliki broj močvara u kolutskom ritu zauzima čak 294 ha. Kroz naselje vodi put ka Bačkom Bregu i graničnom prelazu. Kolut je staro vojvođansko naselje. Prvi pomen datira još iz 1261. godine pod nazivom Kulod, po vlasničkoj porodici Kilod.
Kulturni centar Kolut osnovan je 1996. godine i prvi je takav centar kulture osnovan u somborskoj opštini. Pri KC Kolut deluju likovna, literarna i muzička sekcija. Centar je smešten u prostorijama mesne zajednice sa stalnom postavkom slika umetnika iz Kolutu. U saradnji sa mesnom zajednicom Kulturni centar tradicionalno organizuje „Ilindanske svečenosti“ - kulturno-zabavne manifestacije posvećene slavi sela Sv. Iliji.
Zoološki vrt "Miki" Kolut
Prvi srpski privatni zoološki vrt
Stojana Matića 74, Kolut
vlasnik: Milan Mirić
tel: 025/804-288 i 063/568-250
e-mail: miki@kolutzoo.com
web: www.kolutzoo.com
cena ulaznice: za grupe 100 dinara po osobi, za individualne goste 150 dinara. Vreme obilaska jedan do dva sata.
Zoo vrt "Miki" je prvi privatni zoološki vrt u našoj zemlji, osnovan je 1988. godine. Zoo vrt vlasnika Milana Mirić, poseduje preko 100 životinjskih vrsta iz celog sveta na površini od oko sedam i po hektara šumaraka, travnjaka i desetak veštačkih jezeraca. Jedino u ovom vrtu i u Frankfurtskom mogu se videti dve vrste flamingosa (obični i patuljasti) i retke ptice sekretari, za koje naučnici još ne znaju da li da ih svrstaju u trkačice ili grabljivice. U zoo vrtu u Kolutu nalaze se kori droplje, Livingstonov turak, radžine utve ili orinoko guske, jelen lopatar, magarci, poni konjići, beli i crni labudi, pitoni, majmuni, veverice. Mečka je doneta iz Frankfurta, a stvorena je parenjem grizlija i belog polarnog medveda. Kad otopli i zazeleni česti posetioci Zoo vrta su deca iz osnovnih škola u Somboru i okolini, stručnjaci – ornitolozi, ali i putnici namernici.
Ribnjak
U blizini naselja izgrađeno je veštačko jezero površine oko 200 hektara. Godišnje se ovde proizvede oko 20 vagona ribe.

Rastina

U blizini državne granice sa Mađarskom, na 22 km od Sombora smešteno je selo Rastina. Ima nepovoljan položaj, jer kroz njega ne prolazi ni jedna saobraćajnica, a sa Somborom je povezan putem preko Gakova.
Naselje se prvi put pominje u XIV veku pod nazivom Harasti. Do polovine XIX veka Rastina je bila posed barona Redla, u okviru Stanišića u drugoj polovini XIX veka, a do kraja II svetskog rata u sastavu Riđice. Status samostalnog sela dobija tek po završetku rata. Doseljavanjem dobrovoljaca posle Prvog svetskog rata iz Like i Hercegovine nastaje selo Rastina. Trenutno u Rastini živi 566 stanovnika.
Dvorac u Rastini
Baron Redl Lajoš gradi dvorac na svom posedu oko 1900. godine, na mestu stare katoličke gotičke crkve. Objekat je sagrađen u gotskom stilu i predstavlja jedinstven primer arhitektonskog spoja dela sakralne građevine i dvorca u Vojvodini. Danas je u objektu smeštena osnovna škola “Laza Kostić”, vrtić i fudbalski klub. Dvorac je proglašen za kulturno dobro i nije otvoren za posetioce.
U selu postoji fudbalski i šahovski klub „Polet“, kao i lovačko društvo „Jelen“, koje svake godine organizuje lovno-turističke dane za sve zainteresovane.
Pored navedenog lovnog turizma, u selu se organizuje i proslava seoske slave 28. avgusta na Veliku Gospojinu, te se u februaru mesecu svake godine organizuje i susret Rastinaca, sada već tradicionalno okupljanje. Selom dominira hram Uspenja presvete Bogorodice, izgrađen od samodoprinosa Rastinaca, gde oslikavanje unutrašnjih zidova još nije završeno.

Riđica

Riđica je najsevernije naselje somborske opštine. Udaljeno je samo 2 km od državne granice prema Mađarskoj. Arheološki nalazi na prostoru Riđice potvđuju da je ovaj kraj bio naseljen još u praistorijsko vreme.
Najstariji pisani trag o Riđici je iz 1346. godine na mađarskom jeziku, kada se spominje naselje Reg, koje je dato na upravljanje jednom mađarskom plemiću. Porodica Cobor, od koje potiče Sombor, dolazi u posed Riđice 1399. godine. Naziv Riđica prvi put se pojavljuje 1590. godine, za vreme vladavine Osmanlijskog carstva. Nikola Dvoriković – Srbin dobio je 1663. godine, od bečkog dvora, Riđicu i okolne pustare, a većinsko srpsko stanovništvo zabeleženo je i 1786. godine. Austrijski car Franja I 1801. godine Riđicu prodaje grofu Imreu Kovaču, koji u narednih nekoliko godina gradi dvorac sa engleskim parkom oko njega. Dvorac postoji i danas. Zgrada se koristi kao mesna kancelarija, a park je pretvoren u sportski teren i igralište. Dvorac grofa Imrea Kovača je proglašen za kulturno dobro. Porodica Kovač se na svom riđičkom posedu bavila vinogradarstvom na 200 jutara zemlje, pa je tako riđičko vino i danas poznato kao kvalitetno, ali retko. Naime, oni koji ga proizvode, čine to za svoje potrebe, pa treba posetiti selo da bi se moglo probati.
Dvorac porodice Kovač
Sagrađen je 1806. godine u stilu kasnog baroka. Oko dvorca je postojao i park u engleskom stilu, koji je projektovao češki baštovan Franja Hiter.
Mostovi
Kroz Riđicu protiče rečica Plazović, odnosno Kiđoš, koja tokom leta često presuši. Ipak, riđičanci su sagradili deset mostića preko ove rečice: Drveni, Gvozdeni, Žuti, Široki, Teretni, Vinogradski, Betonski, mostove u Riđičkoj, Frankopanovoj, Vojvođanskoj i Zrinsko – kninskoj ulici.

Stanišić

Stanišić se ubraja u veća sela somborske opštine. Leži na padinama bačke lesne zaravni, na liniji gde se zaravan spušta na bačku lesnu tarasu. Prvi izvori o naselju Stanišić govore da je aktom o davanju poklona Pavle Serenji 1658. godine pustaru Stanišić dobio kao donaciju. Srbi iz sela Baračke i Dautova 1763. godine naseljavaju ovu oblast. Selo nosi naziv Stanišić od 1832. godine. Kolonizacijom 1945/46. godine doseljene su porodice iz Dalmacije.
U Stanišiću se 19. avgusta obeležava seoska slava Preobraženje. Za ovu proslavu priređuje se izložba ikona amatera iz Stanišića, izložba narodnih rukotvorina pripadnika svih narodnosti koje žive u Stanišiću, izložba ručnih radova, predstave dramske grupe "Prometej" i promocija seoskih novina "Panonski mornar" koje izlaze tradicionalno ovim povodom.
Katolička crkva
Po predanju u podrumu katoličke crkve se čuva srce njenog ktitora, grofa Redla.
Jamurača
Jamurača je poseban ponos sela. Nekada je na ovom mestu bila deponija smeća koja je uklonjena, a samo mesto je pretvoreno u šumicu.
Kupalište i ekološki kamp „Brčak“
Kupalište i ekološki kamp „Brčak“ sa peščanom obalom, ležaljkama i dečijim igralištem predstavlja idealno mesto za izbegavanje letnjih vrućina.
KUD „Dositej“
KUD „Dositej“ je u više navrata bio domaćin folklornim ansamblima iz Poljske, Grčke, Makedonije i Kosova, a organizuje i proslavu seoske slave.

Stapar

Nalazi se 13 kilometara južno od Sombora, na lesnoj terasi između Malog Bačkog kanala na istoku i Kanala Sombor – Odžaci (nekadašnji tok Mostonge) na zapadu. Stapar je nastao 1752. godine kada su na staparsku pustaru preseljeni stanovnici Bokčenovića i Vranješeva, a nešto kasnije i žitelji Prigrevice. Bokčenovići i Vranješevo danas ne postoje, a ranije su se nalazili u okolini Apatina. Prva značajnija kolonizacija Nemaca u Bačku počela je 1748. godine. Nezadovoljni budućim stanjem, tadašnji stanovnici Bokčenovića i Vranješeva počeli su da presreću lađe na Dunavu, koje su prevozile Nemce na unapred određene lokacije, ubijali ih i pljačkali. Po tim akcijama prozvani su „gusari sa Dunava”. Naredbom Marije Terezije stanovništvo je preseljeno u današnji Stapar. Legenda kaže da se između crkve u selu i crkve na Vodici pokraj kanala pruža podzemni tunel kroz koji su gusari donosili zlato i drugi plen u selo. Pod austro-ugarskom vlašću Stapar se planski razvijao. Krajem XVIII veka predstavljao je jedno od najlepših vojvođanskih sela, sa širokim ulicama koje se seku pod pravim uglom. U selu se razlikuje tri tipa kuća: stari tip, u kojem se prostorije nižu jedna na drugu od ulice, a duž cele kuće prostire se pokriveni hodnik „gonk”. Zastupljena je i gradnja „kuće na lakat“ pod „švapskim” uticajem i savremene kuće, a zanimljivo je da je prva takva izgrađena tek 1973. godine.
Stapar ima i jedinu priznatu rasu goluba u Srbiji, koja je upisana još daleke 1878. godine i zove se, kako bi drugačije, staparski letač. Izuzetak je i staparski pečat iz vremena austrijske carevine, koji je u doba kada je nemački jezik bio jedini zvaničan, udarao otisak ispisan Vukovom ćirilicom.
Somborski sir
Jedini priznati sir od strane Svetske mlekarske organizacije kao autohtoni sir sa prostora bivše Jugoslavije.
„Žuti bunar“
Jedini preostali arterski bunar u selu. Za ovaj bunar vezana je anegdota da devojke ili momci koji dođu u Stapar i napiju se vode sa Žutog bunara, obavezno se udaju ili žene u ovom selu.
Crkva Uspenija Presvete Bogorodice
Udaljena 5 kilometara od sela, na obali Mostonge, sagrađena 1863. godine. Uz nju stoji kapela, koja datira iz 1730. godine.
Crkva Vavedenja Presvete Bogorodice
U centru sela, sagrađena 1776. godine, zaštićena kao spomenik kulture od velikog značaja, ikonostas oslikao Jakov Orfelin, najčuveniji slikar toga doba.
Stogodišnja lipa
Nalazi se u dvorištu Osnovne škole „Branko Radičević“.
Velikogospojinske večeri
U drugoj polovini avgusta, niz manifestacija, među kojima je takmičenje u kuvanju ovčijeg paprikaša, degustacija dudove rakije, fijakerijada, književne večeri, koncerti, itd.
Prva srpska harmonika Vojvodine
Takmičenje harmonikaša koje se održava krajem maja ili početkom juna.

Svetozar Miletić

Selo se nalazi u severozapadnom delu Bačke u podnožju Telečke zaravni. Železnička pruga i magistralni put, pravcem severoistok-jugozapad, povezuju, preko Svetozar Miletića, Sombor sa Suboticom.
Kapela posvećena Gospi od Milosrđa
Na bregu iznad Crkve nalazi se kapelica izgrađena 1924. godine. Renovirana je pre desetak godina, a svetište je obnovljeno od pre četiri godine, kada je i dobila današnji izgled reprezentativne kapele koja dominira selom.
Musica Viva
Devojački hor, osnovan 2001. godine, ima iza sebe brojne diplome sa republičkih i međunarodnih takmičenja.
Moto-cross staza
Prava atrakcija Miletića. Svake godine tu se okupljaju ljubitelji motora i adrenalina, uživaju u moto-trkama i u uzbuđenju.
Banja Lemeš
Zatvorena je davne 1958. godine, a spomen na nju čuvaju još samo šetalište i nepregledni drvoredi topola i platana.

Telečka

U istočnom delu opštine Sombor nalazi se seosko naselje Telečka. I po površini i po broju stanovnika to je jedno od najmanjih naselja u opštini Sombor. Naselje se nalazi na Bačkoj lesnoj zaravni i to na njenom jugozapadnom delu, koji se kao i mesto zove Telečka. Udaljeno je 9 km od Kljajićeva, a 22 km od Sombora.
Muzej duvana
Šipoš Đerđa 59, Telečka
osnivač: Ištvan Kovač
tel: 025/864-082
e-mail: kovacsgabi@freemail.hu
U Telečkoj, selu udaljenom dvadesetak kilometara od Sombora, otvoren je Muzej duvana u privatnoj kući vlasnika Ištvana Kovača. Porodica Kovač se tradicionalno bavi proizvodnjom i preradom duvana.
Godine 1883. deda Ištvana Kovača doselio se u Telečku jer je dobio zemlju da bi uzgajao duvan. Počinje da se bavi ovim poslom, kasnije ga nasleđuje sin, a zatim i unuk, Ištvan Kovač. U muzeju je izloženo više od 100 eksponata, a neki od njih su stari više od 150 godina. Izloženi su alati za preradu duvana i proizvodi od duvana, cigarete, tompusi, parfemi, lepak, bronzana boja za potamnjivanje tena i dr.